Situering
Een extra initiatief in de strijd tegen zwerfvuil is de inzet van werkgestraften. Deze actie vloeide voort uit het Vlaams zwerfvuilcharter 2021-2022 van Vlaams minister van Justitie en Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme Zuhal Demir. De minister nam het initiatief om in samenwerking met de justitiehuizen werkstraffen in te zetten in de strijd tegen zwerfvuil. De minister richtte zich hierbij tot de afvalintercommunales, de lokale besturen en Vlaamse partners. Het project ging in het najaar van 2022 van start.
Aanpak
Het project is een samenwerking tussen OVAM en verschillende justitiehuizen, waarbij veroordeelden hun werkstraf kunnen uitvoeren op locaties in Vlaanderen die geplaagd worden door zwerfvuil. Het Justitiehuis organiseert de intakegesprekken en stelt de overeenkomst op, terwijl de werkvloerbegeleider van OVAM de uitvoering op het terrein coördineert en ervoor zorgt dat de opgelegde uren correct worden vervuld. De lokale partners geven de probleemlocaties door waar gewerkt kan worden, en de veroordeelden worden ingezet om zwerfvuil op te ruimen. De werkvloerbegeleider trekt zowel tijdens de week als in sommige weekends er op uit met 4 à 5 werkgestraften om zwerfvuil te gaan rapen.
Hoe ziet zo'n werkstraf eruit?
Het gaat hier om onbetaalde arbeid. De gestrafte moet als straf werken tijdens zijn/haar vrije tijd of naast de school- of beroepsactiviteiten. Het is aan de rechter om te beslissen of een werkstraf een gepaste straf is. Een werkstraf kan je krijgen voor heel uiteenlopende feiten (diefstal, geen autoverzekering ...), maar ze is uitgesloten voor bepaalde feiten (zedenfeiten, doodslag, gijzeling …). De te presteren uren van de werkstraf bedragen minimaal 20 uur en max. 300 uur. Afhankelijk van de organisatie, kan de werkstraf individueel of in groep worden uitgevoerd. De gestrafte is verzekerd via het justitiehuis.
Maatschappelijke meerwaarde is groot
De werkstraffen bij OVAM bieden een zinvolle invulling voor de veroordeelden door de maatschappelijke meerwaarde, het zet in op de resocialisatie van de werkgestrafte en het draagt zichtbaar bij aan de strijd tegen zwerfvuil.