Mooimakers sensibiliseert strandbezoekers tijdens drukke warme zomerperiodes waar volle stranden voor meer zwerfvuil zorgen
In heel Vlaanderen werd in 2024 bijna 7 000 ton zwerfvuil ingezameld. Ook aan de kust blijft zwerfvuil een belangrijke uitdaging: de kustgemeentes waren samen goed voor 10,7% van het Vlaamse totaal. Met het nieuwe project “Proper Strand Redders” zetten Mooimakers, Stad Oostende en Blankenberge deze zomer daarom in op zichtbare sensibilisering en positieve gedragsbeïnvloeding op het strand.
Volgens de laatste inschatting werd er 744 ton zwerfvuil ingezameld aan de kust, goed voor 10,7% van het Vlaamse totaal. In Oostende alleen ging het om 371 ton gemeld opgehaald afval. Om dit probleem aan te pakken lanceert Mooimakers nu de ‘Proper Strand Redders’. Zij zullen actief rondtrekken op de stranden van Oostende en Blankenberge, en zullen bezoekers aanspreken over netheid en respect voor de omgeving. Met een positieve en toegankelijke aanpak moedigen ze correct afvalgedrag aan en helpen ze het strand proper en aangenaam te houden voor iedereen.
De actie komt er niet toevallig tijdens de drukke zomermaanden. De toename van zwerfvuil in deze periode heeft vooral te maken met de grotere bezoekersaantallen omwille van de hogere temperaturen. Meer strandgangers wil zeggen een toename van het afval en extra druk op de afvalinfrastructuur. Daarnaast speelt ook het Broken Windows-effect een rol: mensen passen hun gedrag vaak aan aan de norm aan die hun omgeving uitstraalt. Wanneer er al afval op de grond ligt, stijgt de kans dat anderen eveneens afval achterlaten, waardoor zwerfvuil verder toeneemt. Daarom is het belangrijk om publieke ruimtes zichtbaar proper te houden. Onderzoek toont aan dat een propere omgeving mensen stimuleert om zich correct te gedragen, terwijl zichtbaar afval net meer zwerfvuil kan uitlokken1.
"Mensen lezen hun omgeving als een gebruiksaanwijzing. Eén achtergelaten blikje verlaagt de drempel voor het volgende. Op een drukke, warme zomerdag wordt dat kantelpunt sneller bereikt. De temperatuur verandert niet rechtstreeks ons gedrag, maar wel onze omgeving: meer mensen, meer verpakkingen en meer afval. Dat is tegelijk goed nieuws, want aan de thermometer kun je niets doen, aan de staat van het strand wel," zegt Mathias Celis, doctor in de psychologie en onderzoeker aan de Universiteit Gent.
Dit beeld wordt bevestigd door cijfers uit 2025 van Proper Strand Lopers vzw, een Vlaamse vrijwilligersorganisatie en tevens erkende milieu-organisatie die zich inzet voor propere stranden en een gezonde Noordzee. Hun verzamelde data tonen aan dat tijdens de zomermaanden de hoeveelheid zwerfvuil duidelijk toeneemt bij hogere temperaturen, wanneer ook het aantal bezoekers aan de kust piekt.2 Zo werd maar liefst 23% van het totale ingezamelde afval van vorig jaar in juli en augustus verzameld op slechts twee dagen: 1 juli en 12 augustus, de warmste dagen binnen die periode.
Intensieve samenwerking tussen Mooimakers en kustgemeentes
De Proper Strand Redders is een extra actie boven op een brede samenwerking tussen Mooimakers en de lokale besturen aan de kust. Via begeleiding, coaching en gerichte trajecten ondersteunt Mooimakers steden en gemeenten in hun aanpak tegen zwerfvuil en sluikstort. Die ondersteuning kadert binnen de integrale 6-pijleraanpak van Mooimakers, waarbij wordt ingezet op infrastructuur, sensibilisering, een propere omgeving, participatie, handhaving en preventie. Door die pijlers gecombineerd in te zetten, helpt Mooimakers lokale besturen om duurzame gedragsverandering te realiseren en de openbare netheid structureel te verbeteren.
“Lokale besturen staan elke zomer opnieuw voor een enorme uitdaging om stranden en publieke ruimtes proper te houden. Met dit traject ondersteunen we hen met kennis, begeleiding en concrete acties die inspelen op gedrag en beleving. Tijdens warme en zonnige zomerdagen zien we namelijk dat de druk op publieke ruimtes en de hoeveelheid zwerfvuil toenemen,” zegt Julie Verheire, coach lokale besturen bij Mooimakers.
“Als kuststad dragen we een bijzondere verantwoordelijkheid voor de natuur en het water dat ons omringt. Onze stranden zijn ook een visitekaartje voor inwoners en bezoekers. Bovendien zetten onze medewerkers dagelijks alles op alles om ook het strand proper te hebben én te houden. Je vleit je neer op een proper strand, laat het dus ook netjes achter. Met de actie van de Proper Strand Redders zetten we tijdens de drukke zomermaanden hier extra op in: positieve gedragsverandering en gedeelde verantwoordelijkheid. Zo zorgen we samen voor een proper, aantrekkelijk en gastvrij strand waar iedereen van kan genieten. Tegelijk is de boodschap glashelder: er bestaat geen enkel geldig excuus om afval achter te laten.”; aldus Judith Ooms, schepen van Afvalbeleid en Milieu.