Situering
Kauwgom op straat is een hardnekkig probleem dat zorgt voor een onverzorgd straatbeeld en het aantrekken van ander zwerfvuil. Zonder ingrijpen blijft kauwgom gemiddeld 20 tot 25 jaar liggen en het verwijderen ervan is kostbaar en arbeidsintensief. Om Nederlandse gemeenten te ondersteunen bij een effectieve aanpak, is de toolkit ‘Van Bekkie naar Bakkie’ ontwikkeld door Rijkswaterstaat, de officiële Nederlandse overheidsorganisatie en uitvoeringsdienst van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Deze toolkit is gebaseerd op een succesvol pilootproject in Den Haag en biedt een praktisch stappenplan en interventiepakket om kauwgomoverlast structureel te verminderen.
Het pilootproject: Van Bekkie naar Bakkie
Begin 2020 werd in Den Haag een pilootproject uitgevoerd dat gericht was op het verminderen van kauwgom op straat. Het pilootproject vond plaats bij twee regionale opleidingscentra (ROC) (middelbaar beroepsonderwijs en volwassenonderwijs) en een winkelcentrum. Door het toepassen van de toolkit en gedragsinterventies werd een daling van 81% in kauwgom op de grond bij de opleidingscentra en 68% bij het winkelcentrum gerealiseerd.
Stappenplan voor Gemeenten
De toolkit bestaat uit een helder stappenplan waarmee gemeenten direct aan de slag kunnen:
- Verkenning: Breng relevante partners in kaart, zoals scholen, winkeliers en openbaar vervoerspartijen. Betrek hen bij de aanpak voor een breed gedragen en zichtbaar resultaat.
- Observatie: Gebruik het observatieformulier om de omvang en locaties van het kauwgomprobleem te bepalen. Analyseer de omgeving, afvalvoorzieningen en doelgroep.
- Basis op orde: Verwijder bestaande kauwgom en reinig de omgeving. Zorg dat vuilnisbakken zichtbaar, proper en goed geplaatst zijn.
- Maatregelen kiezen: Selecteer interventies uit het pakket, zoals bestickerde vuilnisbakken, spuitsjablonen en campagneposters. Combineer maatregelen voor maximaal effect.
- Monitoren: Meet regelmatig het aantal kauwgomstukken per vierkante meter om het effect van de maatregelen te volgen en waar nodig bij te sturen.
Interventiepakket: Wat werkt?
Het interventiepakket ‘Van Bekkie naar Bakkie’ bestaat uit:
- Campagneposters: Motiveren en herinneren aan het gewenste gedrag.
- Bestickerde vuilnisbakken: Zorgen voor zichtbaarheid en nudgen richting het juiste gedrag.
- Spuitsjablonen: Herinnert op het juiste moment aan het weggooien van kauwgom in de vuilnisbak.
- Aanvullende opties: activaties zoals een fotobooth (voor commitment en sociale norm), een afvalrobot (voor extra aandacht), en maatwerkcommunicatie.
De kracht van de aanpak zit in de combinatie van gedragsinzichten:
- Handelingsperspectief: Duidelijke slogan (‘Van Bekkie naar Bakkie’).
- Implementatie-intentie: Koppeling van situatie aan gewenst gedrag (‘Uitgekauwd? Zoek een bakkie. Thnx.’).
- Normactivatie: Posters en visuals die het gewenste gedrag tonen.
- Nudging: Pijlen en spuitsjablonen sturen en herinneren op het juiste moment.
Praktische Tips
- Plaats interventies op plekken waar veel kauwgom ligt, zoals bij vuilnisbakken, rioolkolken en drukke looproutes.
- Gebruik opvallende kleuren en herkenbare visuals voor maximale impact.
- Combineer maatregelen voor een sterker effect.
- Monitor het resultaat en stuur bij waar nodig.
Resultaten en Aanbevelingen
Het pilootproject toonde aan dat de combinatie van maatregelen uit de toolkit leidt tot een significante vermindering van kauwgom op straat. Voor optimale resultaten is het belangrijk om eerst de basis op orde te brengen (een propere omgeving creëren en vuilnisbakken optimaliseren) en de interventies als één pakket toe te passen. Herhaal de monitoring en overweeg aanvullende acties zoals extra activaties om de aandacht vast te houden.
Ook aan de slag?
Mooimakers stelt via de webwinkel ook verschillende gratis communicatiematerialen ter beschikking
Download hier de volledige toolkit Van Bekkie naar Bakkie voor de aanpak van kauwgom.