Een sigarettenpeuk op straat gooien, een blikje achterlaten in het park of een vuilniszak dumpen langs een veldweg? Dat mag niet. Afval achterlaten in de openbare ruimte is strafbaar, en kan leiden tot een boete. Ook kleine afvalitems zoals peuken of kauwgom vallen onder de regels. Vlaamse steden en gemeenten controleren hier actief op en schrijven elk jaar duizenden boetes uit.
Welke boete kan ik krijgen?
Wie zwerfvuil of sluikstort achterlaat, riskeert een boete. De hoogte van de boete hangt af van de gemeente en van de ernst van de overtreding. Welke verschillen zijn er?
Zwerfvuil is afval dat wordt achtergelaten op straat, in een park, … meestal nadat iemand iets gedronken of gegeten heeft op die plek. Denk bijvoorbeeld aan: blikjes, flesjes, snoepwikkels, fastfoodverpakkingen, … Ook kleine afvalitems (peuk, kauwgom) achterlaten, is strafbaar.
Van sluikstort spreken we wanneer iemand bewust afval meeneemt van thuis, kantoor of bedrijf en achterlaat op een plaats waar dat niet mag. Denk bijvoorbeeld aan huisvuilzakjes in of naast een openbare vuilnisbak of meubels en speelgoed bij een glascontainer.
- Voor meerderjarigen kan een GAS-boete oplopen tot maximaal 500 euro.
- Voor minderjarigen van 14 tot 17 jaar bedraagt de maximale boete 175 euro.
Voor sluikstort kunnen boetes nog hoger zijn, en betaal je soms ook mee voor de opruimkosten.
Hoe gebeurt de controle?
Zwerfvuil en sluikstort worden op verschillende manieren opgespoord.
Soms wordt iemand betrapt terwijl hij of zij afval achterlaat. Dat kan opgemerkt worden door de lokale politie, maar ook door een (anonieme) GAS-vaststeller. Zij maken een verslag of proces-verbaal op. Vervolgens wordt het dossier verder behandeld door de bevoegde diensten. Zij beoordelen de overtreding en beslissen over de sanctie.
Steeds meer gemeenten zetten camera's in op plaatsen waar vaak sluikstort voorkomt. Wanneer op de beelden te zien is wie het afval heeft achtergelaten, kan dat gebruikt worden om een overtreding vast te stellen.
Niet elke overtreder wordt op heterdaad betrapt. Bij sluikstort wordt daarom soms onderzocht van wie het afval afkomstig is. Documenten, etiketten of andere aanwijzingen kunnen helpen om de verantwoordelijke te identificeren.
Worden er in Vlaanderen veel boetes uitgeschreven?
Handhaving op zwerfvuil en sluikstort is vandaag een vast onderdeel van het beleid van veel Vlaamse steden en gemeenten.
Uit cijfers over 2024 blijkt dat:
- 259 Vlaamse steden en gemeenten handhaving op zwerfvuil en sluikstort opnemen in hun beleid.
- 27.209 GAS-boetes werden uitgeschreven door 212 gemeenten;
Die cijfers tonen aan dat de kans reëel is dat een overtreding wordt vastgesteld. Handhaving gebeurt niet alleen tijdens actieweken, maar het hele jaar door.
Kan ik ook een boete krijgen als ik jonger ben dan 18 jaar?
Ook jongeren kunnen een GAS-boete krijgen voor het achterlaten van zwerfvuil of sluikstort. De minimumleeftijd verschilt wel van gemeente tot gemeente. Dat hangt af van wat de gemeente heeft opgenomen in haar GAS-reglement. Sommige gemeenten passen GAS-boetes toe vanaf 14 jaar.
Voor minderjarigen gelden specifieke regels:
- de maximale boete bedraagt 175 euro;
- vaak wordt eerst gekeken naar alternatieven zoals bemiddeling of een gemeenschapsdienst;
Zo willen gemeenten jongeren bewust maken van de gevolgen van hun gedrag en hen stimuleren om zorg te dragen voor hun omgeving.
Waarom worden er boetes gegeven?
Boetes zijn geen doel op zich. De meeste steden zetten eerst in op communicatie en de juiste afvalinfrastructuur, en stappen pas over op handhaving als de problemen blijven aanhouden. Dit beleid helpt steden en gemeenten om hun straten, parken en pleinen proper en leefbaar te houden. Zwerfvuil en sluikstort veroorzaken namelijk hoge opruimkosten, zorgen voor vervuiling en geven buurten, parken en natuurgebieden een onverzorgde uitstraling.
Kort samengevat
✅ Ook een peuk, kauwgom of snoeppapiertje op de grond gooien is strafbaar.
✅ Gemeenten controleren actief via politie, GAS-vaststellers en soms ook camera's.
✅ Ook minderjarigen kunnen een GAS-boete krijgen, afhankelijk van de lokale regels.
✅ In Vlaanderen worden jaarlijks heel wat boetes uitgeschreven voor zwerfvuil en sluikstort.
De eenvoudigste manier om een boete te vermijden? Gooi je afval in een vuilnisbak of neem het mee naar huis. Zo help je mee aan een propere buurt voor iedereen.