Week van de handhaving van 5 tot 11 oktober verhoogt met 404 acties pakkans voor wie afval achterlaat
Wie zwerfvuil achterlaat of sluikstort, kan daarvoor een boete krijgen. Tijdens de Week van de Handhaving van 5 tot 11 oktober zetten Vlaamse steden en gemeenten, politiediensten en andere partners extra in op controles en bewustmaking. Dit jaar besteedt Mooimakers daarbij bijzondere aandacht aan jongeren in haar ondersteunende campagne. Eigen onderzoek toont namelijk aan dat Vlamingen tussen 16 en 34 jaar significant vaker aangeven al eens zwerfvuil te hebben achtergelaten dan 35-plussers. Met zichtbare controles en gerichte acties wil Mooimakers, in samenwerking met lokale besturen de pakkans verhogen en duidelijk maken dat afval niet thuishoort in de openbare ruimte.
Handhaving blijft noodzakelijk
Ook dit jaar zetten heel wat Vlaamse lokale besturen extra in op handhaving tegen zwerfvuil en sluikstort. Volgens de huidige registraties nemen 151* lokale besturen deel aan de Week van de Handhaving. Samen organiseren zij 404 acties, verspreid over 822 actiedagen in de maand oktober. In totaal nemen 1147 mensen deel aan de geregistreerde acties.
Tijdens de Week van de Handhaving ligt de focus op meer zichtbaarheid van de handhavers en controle. De combinatie van beide moet duidelijk maken dat afval niet thuishoort in de openbare ruimte en dat wie toch afval achterlaat, daarop kan worden aangesproken of gesanctioneerd.
De acties nemen verschillende vormen aan. Zo worden extra controles uitgevoerd op het correct aanbieden van huisvuil, worden vaststellers al dan niet in uniform ingezet en kunnen sluikstortcamera’s worden geplaatst op gekende probleemlocaties. Ook zachte handhaving, waarbij mensen worden aangesproken op hun gedrag, en het doorzoeken van sluikstort om identificatiegegevens van overtreders te vinden, maken deel uit van de aanpak. Lokale besturen werken daarbij samen met onder meer afvalintercommunales, politiediensten, scholen en jongerenorganisaties.
" Niemand wandelt graag tussen flesjes, peuken of ander afval. Een propere buurt is een gedeelde verantwoordelijkheid. Wie zijn afval achterlaat waar het niet hoort, zadelt anderen op met de gevolgen. Daarom is het goed dat lokale besturen tijdens de Week van de Handhaving extra inzetten op zichtbare controles en zo de pakkans verhogen.” vertelt Jo Brouns, Vlaams minister van Omgeving.
Multidisciplinaire en doelgroepgerichte aanpak
Dit jaar gaat de Week van de Handhaving van start in de Bloemekenswijk in Gent. De buurt heeft te kampen met een hardnekkige zwerfvuil- en sluikstortproblematiek en vormt daarom een concrete locatie om de Gentse aanpak in de praktijk toe te lichten. In Gent werken de stad, de politiediensten en afvalintercommunale IVAGO samen aan de aanpak van zwerfvuil en sluikstort. Daarbij vertrekken ze op basis van monitoring telkens vanuit de concrete problematiek en de betrokken doelgroepen, met gerichte acties en controles als onderdeel van de aanpak.
“Een propere stad vraagt om een combinatie van sensibilisering, preventie en handhaving. Ook in Gent zetten we daarom in op zichtbare controles en een gerichte aanpak van zwerfvuil en sluikstort. Zo willen we de pakkans verhogen en duidelijk maken dat het achterlaten van afval in de openbare ruimte niet zonder gevolgen is,” zegt Bracke Schepen van Stad Gent.
Overtredingen kunnen leiden tot GAS-boetes, herstelbemiddeling of gemeenschapsdienst
Wie zwerfvuil achterlaat, kan daarvoor een GAS-boete krijgen. Voor meerderjarigen kan het bedrag oplopen tot 500 euro. Voor minderjarigen van 14 tot en met 17 jaar bedraagt het wettelijke maximumbedrag voor een GAS-boete 175 euro. In België kunnen GAS-reglementen voorzien in een sanctie vanaf 14 jaar. Maar daarnaast zijn er voor minderjarigen ook alternatieven zoals herstelbemiddeling of gemeenschapsdienst mogelijk. Voor sluikstort lopen de boetes nog hoger op naargelang de ernst van de feiten en daarbovenop kunnen de opruimkosten in rekening worden gebracht.
De concrete toepassing verschilt van gemeente tot gemeente en hangt af van de lokale regelgeving. Een politieagent of bevoegde toezichthouder stelt de overtreding vast; vervolgens beslist de sanctionerend ambtenaar over de eventuele sanctie.
“Een propere publieke ruimte begint bij iets eenvoudigs: afval hoort niet op straat. Sensibilisering helpt mensen om het juiste te doen, maar wanneer regels toch worden overtreden, is handhaving noodzakelijk. De Week van de Handhaving maakt die boodschap extra zichtbaar. Ook jongeren maken deel uit van onze samenleving en moeten weten wat de regels zijn en welke gevolgen het kan hebben wanneer ze die niet respecteren,” zegt Jan Verheyen, woordvoerder van OVAM.
Handhaving als onderdeel van een bredere aanpak
De Week van de Handhaving is geen afzonderlijke campagne, maar maakt deel uit van de bredere aanpak van Mooimakers tegen zwerfvuil en sluikstort. Handhaving werkt het best wanneer ze wordt gecombineerd met preventie, sensibilisering, een goede infrastructuur en een aangename en goed onderhouden publieke ruimte.
Zo zette Mooimakers de voorbije weken met de back-to-schoolcampagne al in op sensibilisering van jongeren. Onderzoek van Mooimakers toont namelijk aan dat Vlamingen tussen 16 en 34 jaar significant vaker aangeven al eens zwerfvuil te hebben achtergelaten dan 35-plussers. Vooral bij 16- tot 24-jarigen is dat verschil duidelijk. Dat betekent niet dat jongeren de enige groep zijn die zwerfvuil achterlaat. De onderzoeksresultaten tonen vooral aan dat leeftijd een belangrijke factor is om rekening mee te houden bij de aanpak. Sensibilisering én handhaving moeten daarom hand in hand gaan.
Ook burgers, lokale besturen, politiediensten, afvalintercommunales, scholen, verenigingen en andere organisaties hebben een rol in de strijd tegen zwerfvuil en sluikstort. Door verschillende inspanningen te combineren, wil Mooimakers niet alleen overtredingen vaststellen, maar vooral bijdragen aan een blijvende gedragsverandering. Want of het nu gaat om het achterlaten van klein afval, zoals een sigarettenpeuk, een blikje of een verpakking of sluikstorten in de openbare ruimte, het is gewoon niet aanvaardbaar.
*De registraties van de acties lopen nog t.e.m. de start van de actieweek zelf.