Situering 

Het bedrijventerrein Terbekehof in Wilrijk is een grote diverse bedrijvenzone die al jaren geconfronteerd wordt met een hardnekkige netheidsproblematiek, vooral gelinkt aan buitenlandse vrachtwagenchauffeurs die er overnachten. Door het gebrek aan sociale controle, afval- en sanitaire voorzieningen, ontstonden in de buurt structurele problemen met zwerfvuil en sluikstort, waaronder ook achtergelaten urineflessen. Dit zorgde voor de vervuiling van het omliggende bos en moeilijkheden bij het onderhoud van bermen en groen. Omdat passanten vaak geen Nederlands spreken, vormde ook communicatie een uitdaging. 

In 2024 en 2025 werd een succesvol proefproject uitgerold gebaseerd op de integrale 6-pijleraanpak en geïnspireerd op een vroeger project te Hazeldonk. 

Doelstelling 

Met het project wilden de bedrijvenzone en de betrokken bedrijven, Mooimakers en de stad Antwerpen het zwerfvuil en sluikstort doen dalen door: 

• buitenlandse chauffeurs correct afval te laten deponeren 

• de omgeving proper en overzichtelijk te houden 

• het eigenaarschap bij de bedrijven te versterken 

• communicatie te verbeteren via pictogrammen en meertaligheid 

• handhaving toe te passen in een aangepaste vorm (minder repressief, meer sensibiliserend) 

Aanpak 

In 2024 werd een eerste proefproject uitgewerkt, afgestemd op de locatie. 

• Infrastructuur: de proefopstelling bestond uit één grote restafvalcontainer met verkleinde inwerpopeningen, een PMD-container én een dixie-toilet. 

• Communicatie: communicatieborden leidden de vrachtwagens naar de infrastructuur, 

• Participatie: tijdens World Clean Up Day werd het nabijgelegen Ferraris-bos proper gemaakt. Hierbij werd 1300 kg opgeruimd, 

• Omgeving: het groen in de fotografielaan langs de zijde van het bos werd kort gehouden en afval werd opgeruimd. De eerste meters in het bos werden eveneens vrij gemaakt om de zichtbaarheid te verhogen. 

• Handhaving: twee camera’s werden tijdelijk geplaatst, 

De resultaten van het eerste proefproject waren positief. De infrastructuur werd gebruikt en het was er zichtbaar properder. Gedurende de camera-periode was er eveneens minder sluikstort. Voortbouwend op de leerpunten beslisten ze een vervolgproject in 2025 te organiseren. 

Vervolgtraject met verfijnde doelstellingen 

De doelstellingen binnen het project werden verder verfijnd om het zwerfvuil en sluikstort nog verder te doen dalen en waren de volgende: 

• De buitenlandse vrachtwagenbestuurders bereiken met een positieve boodschap en hen aanzetten om hun afval op een correcte manier weg te gooien.  

• Het eigenaarschap versterken van de gevestigde bedrijven door gezamenlijke opruimacties te organiseren. 

• Een gepaste communicatieaanpak hanteren. 

• Een gepast handhavingstraject toepassen. 

Om dit te bereiken werd er verder gebouwd op de integrale aanpak. 

• Infrastructuur: een aangepaste proefopstelling met een 3 kleinere afvaleilanden, inclusief glascontainers werd voorzien. 

• Communicatie: communicatieborden op ooghoogte van de vrachtwagenchauffeur werden in de ruime omgeving geplaatst van én naar de proefopstelling. Deze werden aangevuld met gepaste ondersteunende communicatie bij de proefopstelling. Er was ook een ludieke video voor de chauffeurs die via QR code opgestart kon worden die het project ondersteunde. 

• Participatie: vrachtwagenchauffeurs werden via de bedrijven geïnformeerd en betrokken via nieuwsflashes (per mail), sociale media (in de private en de publiek toegankelijke groepen), deur-aan-deur acties van bedrijf tot bedrijf, de opmaak van flyers in verschillende talen. Er werd een opruimactie georganiseerd in het kader van World Cleanup Day. 

• Omgeving: de ruime omgeving werd visueel proper gehouden o.a. het groen in bos en berm wordt kort gehouden. 

• Handhaving: Een repressieve aanpak was in deze setting minder aangewezen, aangezien het hier om buitenlandse chauffeurs gaat en heterdaad betrappingen erg moeilijk zijn. Voor de looptijd van het proefproject waren stadstoezichters actief aanwezig waarbij ze de chauffeurs aanspreken, sensibiliseren en vragen om deze info te verspreiden, bijvoorbeeld via de internationale Whatsapp groepjes. 

Evaluatie 

• De afvalinfrastructuur werd effectief gebruikt. Het totaal ingezamelde (rest)afval bedroeg 3785 kg. De (buitenlandse) chauffeurs laten sorteren bleek echter onhaalbaar, dit ondanks de aangebrachte pictogrammen. 

• Stadstoezichthouders benaderden de buitenlandse chauffeurs, maar er bleef een moeilijk te overbruggen communicatiekloof bestaan. 

• De truckers waren bewust van de proefopstelling door info via bedrijven én de aangepaste communicatieborden langs de weg. 

• De vrees voor het aantrekken van grote hoeveelheden sluikstort werd gedurende het project niet bevestigd. Wel werden de geplaatste afvalcontainers gebruikt door anderen dan de beoogde doelgroep (de truckers), evenals occasioneel sluikstort van bouwmaterialen. 

Resultaat 

Evolutie zwerfvuil: Vanaf de start van het project (juli) bleef het zwerfvuil dalen en het bleef sinds september gelijklopen met de referentie. In november zakten de hoeveelheden zelfs onder de referentie. Na het beëindigen van de proefopstelling (eind oktober) stegen de hoeveelheden terug (midden november).