Situering 

Het Lokaal Materialenplan 2023-2030 beschrijft verschillende beleidsacties die een lokaal bestuur moet uitvoeren rond de zwerfvuil- en sluikstortproblematiek om hun operationeel beleid te versterken en de openbare netheid te verbeteren gedurende de planperiode 2023-2030. 

Om de kwaliteit van de uitvoering te waarborgen, vind je in deze kenniswijzer een verduidelijking en een meer gedetailleerde uitwerking van de vier primaire actiepunten voor een integraal netheidsbeleid. Drie ervan zijn minimale beleidsactie. OVAM en Mooimakers zien toe op het correct uitvoeren van deze minimale beleidsacties en de efficiënte besteding van de middelen die worden toegekend vanuit de SUP-richtlijn.

Het gaat om volgende acties: 

• Elk lokaal bestuur heeft een vuilnisbakkenplan
• Elk lokaal bestuur brengt zwerfvuil- en/of sluikstortgevoelige locaties (hotspots) in kaart en treft maatregelen om de problematiek op die locaties terug te dringen
• Elk lokaal bestuur handhaaft effectief en efficiënt op zwerfvuil en sluikstorten via het GAS-reglement en/of artikel 12 van het Materialendecreet.
• Elk lokaal bestuur zorgt voor een efficiënte en effectieve reiniging van het openbaar domein. 

In dit artikel gaan we dieper in op de aanpak van handhaving.

Handhaving

Lokaal Materialenplan

In het Lokaal Materialenplan lees je het volgende rond handhaving:

• Actie 67: Lokale en bovenlokale besturen handhaven op een efficiënte en effectieve wijze op zwerfvuil en sluikstorten.
• Actie 71: Elk lokaal bestuur handhaaft effectief en efficiënt op zwerfvuil en sluikstorten via het GAS-reglement en/of artikel 12 van het Materialendecreet. Alle handhavingspartners overleggen regelmatig om tot een optimaal handhavingsproces te komen. Lokale besturen rapporteren aan de OVAM over hun handhavingsbeleid via de online bevraging “Gemeentelijk afval-, materialen- en bodembeleid”.

Verduidelijking

Een lokaal bestuur werkt een handhavingsbeleid rond zwerfvuil en sluikstort uit en geeft hier gedurende de planperiode uitvoering aan. Zoals in het Lokaal Materialenplan beschreven is het zowel mogelijk om via het lokaal politiereglement als artikel 12 van het Materialendecreet te handhaven, waarbij voor grotere sluikstorten een strafrechtelijke procedure doorlopen moet worden. OVAM verwacht dat een lokaal bestuur minstens in het GAS-reglement een artikel heeft opgenomen expliciet rond de handhaving op zwerfvuil en sluikstort. 

Bij het opzetten of optimaliseren van het handhavingsbeleid betrekt het lokaal bestuur alle relevante stakeholders zoals de lokale politie en de afvalintercommunale. Er wordt een afsprakenkader en werkstroom opgemaakt zodat alle betrokken actoren weten wat er van elkaar verwacht wordt. 

Welke acties ondernomen worden, is afhankelijk van de lokale context en de problematiek. OVAM verwacht dat er jaarlijks inspanningen worden geleverd om ook te handhaven op zwerfvuil en sluikstort. 

Ondersteuning OVAM/Mooimakers

• Meer lezen over alle facetten van de handhaving op zwerfvuil en sluikstort kan je hier.
• Meer lezen over de wettelijke instrumenten om te handhaven op zwerfvuil, kan je hier.
• Meer lezen over de wettelijke instrumenten om te handhaven op sluikstort, kan je hier.
• Meer lezen over de OVAM-zwerfvuilhandhavers, kan je hier.

Rapportage en opvolging

De rapportage en opvolging van de minimale beleidsacties gebeurt als volgt:

• Lokale besturen rapporteren jaarlijks over hun afval- en bodembeleid via de “bevraging gemeentelijk beleid rond afval, materialen en bodem”. Deze bevat vragen rond de minimale beleidsacties. Het lokaal bestuur is verplicht om deze enquête in te vullen. Deze bevraging geeft inzicht in de prestaties en resultaten van het lokaal bestuur rond deze acties.
• Via steekproeven of op basis van een beleidsevaluatie kan de OVAM bij lokale besturen meer informatie opvragen omtrent de minimale beleidsacties. De OVAM en Mooimakers nemen in de eerste plaats een coachende en ondersteunende rol op en stimuleren de lokale besturen om uitvoering te geven aan de minimale beleidsacties.
• Er kan gehandhaafd en gesanctioneerd worden op basis van de regelgeving die van kracht is.