Situering

Bedrijventerreinen zijn ook vaak zwerfvuil- en sluikstortgevoelige locaties. 

• Denk aan losvliegende elementen in stockageruimtes op buitenterreinen, wegwaaiende verpakkingen tijdens het laden en lossen van voertuigen of afval dat achterblijft op parkings en toegangswegen.
• Buiten de kantooruren is de sociale controle op bedrijventerreinen vaak beperkt, waardoor de anonimiteit van de locatie toeneemt. In afgelegen zones, bermen, parkeerplaatsen of laad- en loszones kan sluikstort dan ook relatief onopvallend worden achtergelaten.

Lokale besturen spelen een belangrijke rol om dit samen met bedrijven, terreinbeheerders en andere partners structureel aan te pakken.

Mooimakers werkte daarom een integrale aanpak rond het zespijlerbeleid uit. Die aanpak helpt lokale besturen om zwerfvuil en sluikstort op bedrijventerreinen niet als een losstaand probleem te bekijken, maar als een gedeelde uitdaging die samenwerking vraagt tussen verschillende partners. Hieronder staan we stil bij wat je als lokaal bestuur kan doen. Op volgende pagina kunnen bedrijven terecht voor meer informatie.

Analyse: situatieschets en problematiek

Vooraleer je als lokaal bestuur aan de slag gaat, is het essentieel om het probleem goed in kaart te brengen. Doe dit samen met alle betrokken partners. Een gedeelde analyse vormt de basis voor een gezamenlijke aanpak. Zo is het bijvoorbeeld belangrijk om:

• het terrein in kaart te brengen,
• af te spreken met betrokken partners wie welke verantwoordelijkheden opneemt, zoals het lokaal bestuur, bedrijven, terreinbeheerders, afvalintercommunales, politie of handhavingsdiensten,
• een werkgroep met relevante stakeholders op te richten om afspraken, acties en opvolging te coördineren,
• de situatie rond het sorteren en het zwerfvuil en sluikstort op het terrein in kaart te brengen.

Aan de slag

Na de analysefase kan het lokaal bestuur samen met de betrokken partners aan de slag met de verzamelde informatie:

• Stel een engagementsverklaring op en laat deze ondertekenen door de betrokken partijen. Zo worden afspraken en verantwoordelijkheden duidelijk vastgelegd.
• Stimuleer correcte afvalsortering op het terrein en maak hierover praktische afspraken met bedrijven en afvalinzamelaars.
• Moedig bedrijven aan om stil te staan bij zwerfvuil op het eigen terrein en afval waar mogelijk te vermijden, bijvoorbeeld door wegwaaiende elementen bij het laden en lossen te voorkomen.
• Werk samen met de betrokken partners een sorteer- en zwerfvuilpreventiebeleid uit en communiceer dit duidelijk naar bedrijven, personeel, bezoekers en gebruikers van het terrein.

Aanpak 

Een duurzame aanpak steunt op zes pijlers die logisch op elkaar voortbouwen: eerst voorkom je zwerfvuil en sluikstort zoveel mogelijk, daarna zorg je voor de juiste infrastructuur en een nette omgeving. Vervolgens versterk je de aanpak met duidelijke communicatie, betrokkenheid en consequente handhaving. 

Preventie

Informeer de betrokken partijen hoe ze kunnen inzetten op afval- en zwerfvuilpreventie:

• Zorg dat afval minder zwerfvuilgevoelig wordt en verminder de instroom van eenmalige wegwerpverpakkingen en andere afvalstoffen
• Organisatie van afvalvrije of -arme leveringen.
• Reductie en hergebruik verpakkingsmateriaal bij verzendingen (krimpfolie, piepschuim, ander opvulmateriaal).  
• Preventieve acties bij werknemers: herbruikbare voedselverpakkingen zoals: brooddozen, waterfles, herbruikbare koffiebeker, … stimuleren. Communiceer hierover via de interne communicatiekanalen en beloon werknemers voor goed gedrag.
• Afspraken met de concessiehouder van het bedrijfsrestaurant. Geef geen onnodige extra’s mee zoals kasticket, servetten, … . Bekijk in samenspraak hoe herbruikbaar cateringmateriaal kan ingezet worden. Broodjes voor vergaderingen hoeven bv. niet apart verpakt te zijn.
• Vervang drankautomaten door verpakkingsvrije alternatieven zoals tapkraantjes.
• Kies voor grote en meer duurzame verpakkingen bijvoorbeeld grote glazen flessen voor frisdrank i.p.v. kleine flesjes in plastic, dispensers i.p.v. kleine verpakkingen voor suiker bij de koffie…

Communicatie

Het is belangrijk om duidelijk en eenvormig te communiceren naar bedrijven, werknemers, bezoekers en andere gebruikers van het terrein. Als lokaal bestuur kan je mee zorgen voor herkenbare boodschappen, afgestemde communicatiekanalen en afspraken tussen partners, zodat voor iedereen duidelijk is wat verwacht wordt.

In de webwinkel van Mooimakers vind je heel wat communicatiemateriaal terug. 

Infrastructuur

Voorzie samen met bedrijven, terreinbeheerders en inzamelpartners voldoende en logisch geplaatste afvalinfrastructuur. Plaats bijvoorbeeld afvaleilanden op gecontroleerde plaatsen op het terrein en stimuleer bedrijven om ook op het eigen perceel afval van personeel en bezoekers selectief in te zamelen.

Omgeving en participatie

Vuil trekt vuil aan. Een nette omgeving is daarom van belang om nieuwe vervuiling te voorkomen. Lokale besturen kunnen bedrijven, terreinbeheerders, vrijwilligers en andere partners stimuleren om samen verantwoordelijkheid op te nemen voor de netheid van de omgeving.

• Laat bedrijven de perimeter rond eigen deur consequent proper te houden.
• Let op te hoge begroeiing: plekken met weinig sociale controle worden makkelijk doelplaatsen voor zwerfvuil en (vooral) sluikstort.
• Organiseer of ondersteun gezamenlijke opruimacties met bedrijven, werknemers, buurtpartners of vrijwilligers. Tijdens de Lenteschoonmaakactie van Mooimakers (maart – april) kan je lokale partners oproepen om mee op te ruimen.

Controle en monitoring

Een project stopt niet bij het installeren van communicatie en afvalinfrastructuur. Meten is weten. Daarom is het belangrijk om de acties structureel op te volgen en per kwartaal data te verzamelen over selectieve inzameling en de toestand van aanwezig zwerfvuil en sluikstort. Bespreek de resultaten met de betrokken partners, stuur bij waar nodig en spreek bedrijven, bezoekers of gebruikers van het terrein op een positieve manier aan op hun gedrag.

Door de aanpak samen op te bouwen, vergroot je het draagvlak en wordt duidelijk dat de strijd tegen zwerfvuil en sluikstort een gedeelde verantwoordelijkheid is. Lokale besturen kunnen hierin een verbindende en coördinerende rol opnemen, terwijl elke partner vanuit de eigen mogelijkheden bijdraagt aan een nette en aangename omgeving.