Zwerfvuil rond horeca en handel: installeer de 25-meterregel
Kenniswijzer > Handhaving > Handhavingsbeleid > Zwerfvuil rond horeca en handel: installeer de 25-meterregel

Doelplaatsenmodule omgeving horeca en handel (25 meter)

 

Opzet

Een doelplaatsenmodule bevat maatregelen tegen zwerfvuil en sluikstorten op een bepaalde doelplaats. Hierbij wordt steeds vertrokken van een integraal beleid dat stoelt op vijf pijlers:

  1. infrastructuur
  2. omgeving
  3. sensibilisering en communicatie
  4. participatie  
  5. handhaving 

Deze module bevat maatregelen, informatie over hun impact en praktijkvoorbeelden voor de doelplaats omgeving horeca en handel.

Monitoring is het sluitstuk. Dit doen we om de netheid op de betrokken locatie te kunnen (bij)sturen.

 

Hoe bakenen we de omgeving rond de horeca en handel af?

Om de omgeving rond horeca- en handelszaken af te bakenen kan je gebruik maken van de 25-meterregel. De 25-meterregel verwijst naar het feit dat horeca- en handelszaken die voeding of drank verkopen voor consumptie in de directe omgeving, nl. in een straal van 25 meter rond hun zaak, het proper moeten houden. Ze moeten er ook vuilnisbakken plaatsen die ze zelf ledigen. Het gaat bijvoorbeeld over dagbladhandels, (buurt)supermarkten, broodjeszaken, fastfoodketens, koffiebars, cafés en restaurants voor peuken...  Dit is dus een effectieve maatregel in de strijd tegen zwerfvuil. 

Laat de plaatselijke situatie niet toe om een 25-meterregel af te spreken? Dan kan deze vervangen worden door een straal van 10 meter of 15 meter. Dat is een beslissing die je zelf in functie van de situatie kan vastleggen.

Om de 25-meterregel in de praktijk toe te passen, kan je het opnemen in het politiereglement of leg je het vast in een charter met de handelszaken. Zie hierover meer bij de pijler Handhaving.

Meer informatie over de volledige vijf pijleraanpak toegepast op het gebied rond handel en horeca lees je hieronder.

 

Voornaamste problematieken 

De netheid van de omgeving van handel en horecazaken is een belangrijk aandachtspunt. Verpakkingsafval belandt al snel op de grond als er geen recipiënt aanwezig is, peuken worden achteloos weggekatapulteerd en de wind gaat al snel aan de haal met klein materiaal (betaalbewijs, suiker- of koekjesverpakking, ...).

Van zodra de omgeving er niet proper meer bijligt, oogt de plaats meteen slordig en lijkt het een toelating voor een volgende passant om ook geen gebruik te maken van een vuilnisbak.

 

Algemeen principe 

De basis in orde hebben, is het eerste uitgangspunt. Zorg dat de omgeving er netjes bijligt en niet verloederd overkomt, zorg voor voldoende recipiënten en communiceer het juiste gedrag. Maak de nodige afspraken met alle betrokkenen.

 

Belanghebbenden

In het kader van een project rond de omgeving van horeca en handelszaken kan je volgende personen betrekken: 

  • De betrokken handelaars
  • Stads- en/of gemeentelijke diensten: omgevingsambtenaar, communicatiedienst, de dienst Economie, de bevoegde schepen, de technische dienst, gemeenschapswachten, politie, … 
  • Fost Plus (m.b.t gescheiden inzameling) 
  • Collega’s uit andere gemeenten/intercommunales die reeds vergelijkbare projecten hebben opgezet. 
  • Omwonenden / zwerfvuilvrijwilligers of -peters/-meters 
  • Mooimakers

 

1) Infrastructuur 

Zorg voor goede afvalrecipiënten. Goed zichtbare, netjes onderhouden recipiënten helpen de omgeving proper te houden. Welke voorziet het lokaal bestuur? Zijn deze nabij gelegen? Moet je als handelaar of horeca-uitbater zelf een extra recipiënt (al dan niet uitgerust met peukenrecipiënt) voorzien? 

Denk goed na alvorens en waar je een vuilnisbak plaatst. Informatie over de ideale vuilnisbak vind je hier

Wie sigaretten verkoopt, kan ook zakasbakjes aanbieden. Als lokaal bestuur kan je ook een groepsaankoop van vuilnisbakken of zakasbakjes organiseren voor de handels- en horecazaken. 

 

Lediging en gebruik door gemeente of stad

  • Maak afspraken over de lediging met de handel en horecazaken.
  • Monitor de vullingsgraad en pas de ledigingsfrequentie aan indien nodig. Dit om overvolle vuilnisbakken te vermijden.
  • Herstel defecten zo snel mogelijk. 
  • Reinig de vuilnisbakken regelmatig. Zo verhoog je het gebruikscomfort.
  • Zorg ervoor dat zwerfvuil en bijplaatsingen snel worden opgeruimd. Ook de handelaars zelf kunnen dit regelmatig doen.

 

2) Omgeving

  • Vergroot de aanwezigheid van positieve omgevingsinvloeden.  Dit kan bijvoorbeeld door de plaatsing van een bloembak. Verzorgde bloembakken brengen schoonheid. Ze kunnen de aandacht zo naar zich toe trekken dat een gebruiker de locatie aantrekkelijk vindt. Een mooie omgeving doet de waardering voor de omgeving toenemen en remt het ontstaan van zwerfvuil af (en sluikstort). Zowel voor het lokaal bestuur als voor de lokale handel en horeca is het positief dat klanten graag in een aantrekkelijke omgeving vertoeven en dus ook meer consumeren.
  • Zorg dat je basisomgeving op orde is. Verklein de aanwezigheid van negatieve omgevingsinvloeden (zoals vuile vuilnisbakken, onkruid, slechte bestrating, graffiti, verbodsborden zonder gevolg, sluikstort,…). Zichtbare verloedering leidt tot een toename van normoverschrijdend gedrag, of anders uitgedrukt: “Vervuiling en verloedering trekt (meer) vervuiling en verloedering aan" (= Broken Windows-theorie). Dit moet worden vermeden. 
  • Ruim sluikstorten snel op.  

 

3) Sensibilisering en communicatie

Informeer handel en horeca 

Als je als lokaal bestuur de 25-meterregel hebt opgenomen in je politiereglement (zie hieronder bij de pijler ‘Handhaving’), maak het dan ook bekend zodat de verwachtingen duidelijk zijn. Focus dus vooral op die zaken waar er zich een zwerfvuilprobleem stelt, bv. op een horecaplein of in een buurt met veel take-away. Vergeet ook de peuken niet: ook cafés en restaurants kan je op hun verantwoordelijkheid wijzen omdat klanten op deze plekken buiten gaan roken. En vergeet de markten, kermissen, braderijen,... niet. 

Bekijk met de dienst Economie wat de beste kanalen zijn om hen te bereiken. Dat kan bv. via een brief of e-mail naar gekende ondernemers. Nog beter is om bestaande adviesraden of werkgroepen te betrekken waarop handel en horeca zijn vertegenwoordigd en samen met hen te bekijken hoe de 25-meterregel in de praktijk kan worden toegepast. Of je kan langsgaan bij bepaalde zaken waar er een probleem is met zwerfvuil om hen hierop te wijzen. Ook bij het uitreiken van bepaalde vergunningen kan je dit meenemen als aandachtspunt bv. bij een vergunning voor een handelszaak of een vergunning voor het plaatsen van een terras.   

 

Zet de voordelen in de verf 

Hebben de betrokkenen nog wat overtuiging nodig om mee te werken? Maak dan duidelijk welke voordelen een zwerfvuilvrije omgeving biedt.

  • Een nette omgeving trekt meer klanten aan, zowel inwoners als toeristen.   
  • Klanten zullen zelf meer geneigd zijn om hun afval in de vuilnisbak te gooien als er geen zwerfvuil op de grond ligt. 
  • De beleving van klanten is positiever als de omgeving van de zaak proper is.  
  • Dit heeft ook een positieve impact op het imago van de zaak, en uiteindelijk ook op de inkomsten. 
  • De kosten voor de reiniging van het openbaar domein verminderen. 

 

Sensibiliseer met een positieve boodschap 

Met positieve communicatie (posters, stickers, digiborden, bierviltjes, nudgingtechnieken) kan je inspelen op onbewust gedrag en tegelijkertijd het gevoel van gastvrijheid versterken.

Durf hierbij de norm stellen: laat de betrokken partijen weten hoe proper je het wil hebben. Speel de voordelen van een zwerfvuilvrije omgeving ook uit. Als lokaal bestuur kan je hier in samenwerking met de ondernemers een mooie communicatiecampagne van maken. 

 

4) Participatie: sla de handen in elkaar 

Samenwerking zorgt voor een propere omgeving. Maak afspraken met de betrokken ondernemers rond het opruimen/vegen in de directe omgeving. Kijk samen wat er nodig is om tot een propere buurt te komen en maak heldere afspraken over wie, wat, wanneer doet. Leg hierbij tijdstippen vast. Het lokaal bestuur plant dan haar veegronde. De ondernemer agendeert op dat ogenblik een zwerfvuil-opruimronde.

Je kan de afspraken ook in een echt charter gieten, waar zowel de gemeente als de handel en horeca hun schouders onder zetten. Wie zich engageert om de 25 meter rond zijn zaak proper te houden, kan ook een soort van netheidslabel verdienen. Dat kan extra klanten opleveren voor de ondernemer en een positief imago voor het lokaal bestuur. Communiceer hier ook over om andere ondernemers te overtuigen. 

Mooimakers stelde een voorbeeldcharter op dat de afspraken tussen alle betrokken partijen vastlegt. Maak hier gerust gebruik van voor inspiratie.

 

5) Handhaving

Als lokaal bestuur kan je de 25-meterregel, of een variant daarop, opnemen in je lokaal politiereglement.  

 

In het model politiereglement staat de 25-meterregel als volgt beschreven:  

Afdeling 6 afval op standplaatsen, Artikel 10 

De uitbater van een inrichting, ook tijdelijke (bv. markten, kermissen, braderijen,…), die voedingsmiddelen of dranken verkoopt of aanbiedt die buiten de inrichting onmiddellijk kunnen worden verbruikt moet op een behoorlijke wijze, voldoende duidelijk zichtbare en goed bereikbare selectieve inzamelrecipiënten voorzien en in staan voor een correcte verwijdering en verwerking van het afval. 

De afvalstoffen dienen selectief te worden ingezameld in hun respectievelijke inzamelrecipiënten. Deze inzamelrecipiënten dienen voorzien te zijn van een duidelijk leesbaar opschrift dat aangeeft welke afvalstoffen erin gedeponeerd mogen worden. 

De locatie waar de inzamelrecipiënten geplaatst worden en het aantal inzamelrecipiënten, alsook de aard van de in te zamelen afvalstoffen kunnen door de gemeente bepaald worden. 

De uitbater moet de inzamelrecipiënten zelf tijdig ledigen en het inzamelrecipiënt, de standplaats en de onmiddellijke omgeving van de inrichting rein houden. De uitbater ruimt minstens elke openingsdag op de standplaats en in een straal van 25 meter vanaf de grens van de inrichting alle afvalstoffen op die afkomstig zijn van de producten die hij verkocht heeft. 

Artikel 22 

Volgende afvalgerelateerde kleine vormen van overlast worden bestraft met een gemeentelijke administratieve sanctie overeenkomstig artikel 119bis van de Gemeentewet, voor zover de wetten, besluiten, decreten, algemene en provinciale reglementen of verordeningen niet in andere straffen voorzien : 

  • het niet plaatsen van de nodige inzamelrecipiënten door verkooppunten voor drank en voeding bestemd voor onmiddellijke consumptie; 
  • ...

 

Eens het opgenomen is in het politiereglement kan erop gehandhaafd worden via de GAS-procedure.

Handhaving is het sluitstuk van de integrale aanpak. Zorg er eerst voor dat alle andere pijlers aan bod kwamen alvorens over te gaan op handhaven. Zorg dat bv. gemeenschapswachten en GAS-vaststellers de naleving van deze regel controleren op hun rondes. Start met het aanspreken van de betrokkenen. Bij eerste overtredingen kan de betrokken handelaar hierop aangesproken worden. Bij herhaaldelijke overtredingen, kan er gevolg aan gegeven worden door een GAS-boete.

Door deze toegenomen sociale controle, voorkom je ook dat er zwerfvuil gecreëerd wordt. 

 

Enkele praktijkvoorbeelden

De lokale vestigingen van Fastfoodketens KFC en McDonald's ondertekenden een zwerfvuilovereenkomst met de stad Hasselt.

 

Affiche Winkelplezier

Download hier de affiche rond winkelplezier en vraag zo je bezoekers om het proper te houden.