Afvalverzamelpunt - handhaving
Kenniswijzer > Handhaving > Handhavingsbeleid > Afvalverzamelpunt - handhaving

Opzet

Een doelplaatsenmodule voor afvalverzamelpunten bevat maatregelen tegen zwerfvuil en sluikstorten rond afvalverzamelpunten.  Hierbij wordt steeds vertrokken van een integraal beleid dat stoelt op vijf pijlers:   

1. infrastructuur

2. omgeving

3. sensibilisering en communicatie

4. participatie

5. handhaving 

Daarnaast wordt ook de impact van de opgenomen maatregelen beschreven en wordt er verwezen naar goede praktijkvoorbeelden. Deze module bevat maatregelen, informatie over hun impact en praktijkvoorbeelden voor de doelplaats afvalverzamelpunten voor huishoudelijk afval. 

Monitoring van afvalverzamelpunten is het sluitstuk. Dit doen we om de netheid rond de afvalverzamelpunten te kunnen (bij)sturen.

In dit artikel staan we stil bij de pijler handhaving.

 

Richtlijnen handhaving

Handhaving is het doen naleven van bepaalde regels. Regels zijn in elke samenleving belangrijk en mogen geen dode letter blijven. Handhaving is daarom het sluitstuk van elk soort beleid, ook het zwerfvuilbeleid.  Algemeen is zwerfvuil een moeilijk gegeven in het kader van handhaving. Meer info over handhaving is te vinden in het draaiboek handhaving van Mooimakers. De vier doelstellingen van handhaving zijn de volgende: 

  1. Preventief en ontradend: om te vermijden dat regels met de voeten getreden worden. 
  2. Bepaalde overtredingen een halt toe roepen en de oorspronkelijke toestand herstellen. 
  3. De schade vergoeden. 
  4. De overtreder straffen omdat die de regels met de voeten heeft getreden. 

 

Vormen van handhaving

Op heterdaad betrappen is moeilijk. Camera’s kunnen hierin helpen, maar blijven intensief en de pakkans/identificatie is niet altijd zoals gehoopt. Daarom blijft het belangrijk voldoende in te zetten op de andere pijlers (basis op orde) en handhaving te zien als het sluitstuk. 

De uiteindelijke doelstelling is minder zwerfvuil en sluikstort. Zet daarom naast het handhaven zelf, ook in op het verhogen van de perceptie van de handhavingsdruk. Dit kan door hier regelmatig en via verschillende kanalen over te communiceren. 

Om te handhaven kan je verschillende zaken doen: 

  • Spreek mensen die ongewenst gedrag vertonen rechtstreeks aan. Zie hiervoor de tips op mooimakers.be/aanspreektips. Sociale controle: mensen het gevoel geven dat de (andere) gebruikers willen dat de locatie netjes blijft. 
  • Onderzoek (en implementeer) de mogelijkheden om te handhaven via retributie, GAS en het Materialendecreet. Versterk zo het bestaand handhavingsbeleid.
  • Betrek de verschillende partijen (ophalers, vaststellers, politie, sanctionerend ambtenaar …), overleg regelmatig en spreek een handhavingsflow af die werkt. 
  • Bekijk of het plaatsen van camera's zinvol is om potentiële daders af te schrikken en communiceer hierover. Camera’s zijn het meest efficiënt op afbakenbare plekken, zoals bijvoorbeeld bij een glasbol of in een verdoken straathoekje.  Zo kan je daders betrappen en identificeren. Het regelmatig verplaatsen van de (verplaatsbare) camera's lijkt zinvol. Opgelet: dit is juridisch geen eenvoudige kwestie en vraagt ook een hoge personeelsinzet. 
  • Label en/of controleer de bijplaatsingen ter plaatse om de handhavingsdruk zo te verhogen.
  • (Ver)Plaats de afvalverzamelpunten op een locatie met voldoende sociale controle 

Enkele praktijkvoorbeelden

  • Zo pakt IDM ontwijkgedrag aan: De afvalintercommunale IDM startte in 2006 een campagne rond sluikstorten. Verschillende doelplaatsen werden in die campagne opgenomen: glasbollen, vuilnisbakken, sluikstorten vanuit de auto, afgelegen plaatsen. De campagne wil de sociale controle opvoeren en de vuilnisbakjes dragen een sticker met als opschrift 'Afval uit eigen huis hoort hier niet thuis'. Om de handhaving zichtbaar te maken, labelen ze gesluikstorte vuilniszakken met 'Vaststelling sluikstort'.  
Doelplaatsenmodule afvalverzamelpunten

Hier kan je de volledige doelplaatsenmodule voor afvalverzamelpunten downloaden.

Downloaden (pdf)